بایاتیلار اسفستان
بایاتی لار
بایاتیلار آذربایجان ائل بیلیملرینین(فولکلورونون) آیلی–اولدوزلو گؤیونون ان چوخ ایشله نن شئعر بیچیملریندن بیر اؤرنک دیر. بایاتیلار زامان سوره سینده هابئله عصیرلر بویو ائلدن-ائله، سینه لردن-سینه لره گلیب بیزه چاتان بیر ادبی امانتدیر.
بایاتیلار دؤرد میصراعدان اولوشور و یئددی هئجالیدیر. بیرینجی، ایکینجی میصراعلار حاضیرلیق آماجی داشیییر؛ تمَل فیکیر اوچونجو، دؤردونجو میصراعلاردا سؤیله نیر. بایاتیلار گئنللیکله «من عاشیق»، «عاشیغام»، «عزیزینم» و ... کیمی سؤزجوکلرله باشلاییر. تاریخسل تورک دیللی شئعرده جیناسا چوخ اؤنم وئریلدیگیندن، قافیه لری جیناسلا قورولان بایاتی اؤرنکلری ده چوخدور. بایاتینین بیچیم تورلریندن بیری ده ایلک میصراعی ساده جه قافیه دن اولوشان توردور. بو تور بایاتیلارا داها چوخ خویرات آدی ایله کرکوک تورکلرینین (تورکمانلارین) فولکلوروندا اوزله شیریک. بایاتیلار قونو و منظوم باخیمیندان چوخ چئشیتلیدیرلر. آنجاق اونلارین بؤیوک بیر بؤلومو وطن، یورد، حسرت، سئوگی و عئشق قونوسوندادیر.
بایاتیلاریمیزدان اؤرنکلر:
آغلارام آغلار کیمی
دردیم وار داغلار کیمی
خزان اولدوق تؤکولدوک
وئرانا باغلار کیمی
***
عاشیقین هاراییندان
ائل یاتماز هاراییندان
گونده بیر کرپیچ دوشور
عؤمرومون ساراییندن
***
لای-لای دئدیم یاتاسان
قیزیل گوله باتاسان
قیزیل گولون ایچینده
شیرین یوخو تاپاسان
***
آغ آلما، قیزیل آلما
نیمچه یه دوزول آلما
چیرکین آل نجیب اولسون
بد اصیل گؤزل آلما
***
عزیزیم کاساد اولماز
مرد الی کاساد اولماز
یوز نامردین چؤره یین
دوغراسان کاسا دولماز
***
تبريز اوستو مييانا
گول سونبوله دايانا
اوخو بولبولوم اوخو
بلكه ياريم اويانا
***
باغا گيرديم باغبانسيز
دَوه گؤردوم ساربانسيز
عالمی درمان ائتديم
اؤزوم قالديم درمانسيز
***
قيزيل گول اولمايايدي
ساراليب سولمايايدي
بير آيريليق بير اؤلوم
هئچ بيري اولمايايدي
***
چيخديم داغين باشينا
يازي يازديم داشينا
گلن-گئدن اوخوسون
نه لر گلدي باشيما
***
بو گلن یار اولایدی
الینده نار اولایدی
ایكیمیز بیر کؤینكده
یاخاسی دار اولایدی
***
بو باغـــلار آلمالیـدی
آلماسی قا لمالیــدی
بوردا بیر یار سئومیشم
قاداسـی آلمالیـــدی
***
سؤزو سؤزدن آلان وار
زولفو اوزه سالان وار
گئدن اوغلان تئز قاییت
گؤزو یولدا قـالان وار
***
عزیزیم وطن یاخشی
کؤینه یی کتان یاخشی
غوربت یئرده شاه اولسان
اؤلمه یه وطن یاخشی
***
گئجه اوزون آی باتماز
دردین دردیمه چاتماز
یاریندان آیری دوشن
نه دینجه لر نه یاتماز
***
سور آتینی دوز یئردن
آیاقلارین اوز یئردن
سن سیز یارام ساغالماز
گلسه طبیب یوز یئردن
***
کاغازین آغا دؤنسون
بولبولون باغا دؤنسون
قاپیمدان گیر ایچری
اوره ییم داغا دؤنسون
***
گنجه نین کوچه لری
بانلاماز بئچه لری
نئجه سن سیز یاتیم من
بو اوزون گئجه لری
***
یئریشین قازا بنزر
بویون شاهبازا بنزر
بیرجه اوزونو گؤرسم
قیش گونوم یازا بنزر
***
عزیزیم گول دن گؤزل
اوخور بولبولدن گؤزل
یار منه بیر گول وئریب
اؤزو او گولدن گؤزل
***
جئیرانیم داغدان آشدی
گؤردوم گؤزوم قاماشدی
یارلا اوز-اوزه گلدیم
بیردن دیلیم دولاشدی
***
عزیزیم داغدا لالا
اوخشور گول اوزده خالا
دردی غمی آزالار
کیم یئتیشه ووصالا
***
یاندی بو جانیم منیم
تؤکولدو قانیم منیم
زامانا آلدی الدن
دینیم ایمانیم منیم
***
گزیب آرخا دولاندیم
ساپ تک چارخا دولاندیم
ظالیم فلک الیندن
قورخا-قورخا دولاندیم
***
یاتمیسان اویان داغلار
آل-یاشیل بویان داغلار
بورا ظولمت خانادی
نئجه دیر او یان داغلار؟
***
من عاشیقم هر آیلار
هر هفته لر هر آیلار
باشیم جلاد الینده
دیلیم سنی هارایلار
***
الینده فانار گزر
گزدیکجه یانار گزر
بیر کس کی یوخسول اولسا
دوست اوندان کنار گزر
***
یاغیش یاغدی یاز اولدو
گؤیده اولدوز سای اولدو
جفا چکدیم یار سئودیم
منه قالان وای اولدو
***
لای-لای بئشیییم لای-لای
ائویم اشیییم لای-لای
سن گئت شیرین یوخویا
چکیم کئشییین لای لای
***
داغ باشینی سار آلدی
گولو باغدا خار آلدی
یولونو گؤزله مکدن
گؤزوم کؤکو سارالدی
***
چکیلیپ درد حاصاری
گئدیرم درده ساری
نامرد دیزیمی قیرسا
سوروننم مرده ساری
***
گزدیم داغی آرانی
سئچدیم آغدان قارانی
وطن وئران اولسادا
جنت گؤردوم اورانی
***
بیر قوش گلیر آغداشدان
خبر وئرین قارداشدان
قارداش باجیدان دویسا
باجی دویماز قارداشدان
***
فلَیین قهری منه
هئچ گلمز رحمی منه
عالمه شربت وئردی
ایچیرتدی زهری منه
***
داغلارا دولو دوشر
قار یاغار دولو دوشر
قبریم یول اوسته قازین
آنامین یولو دوشر
***
عاشیق گلیر سازی وار
غمزه سی وار نازی وار
هر باهارین بیر قیشی
هر قیشین بیر یازی وار
***
داغ باشین دومان آلماز
یار یاری درده سالماز
یار منه بیر درد وئریب
یوز ایل کئچسه ساغالماز
***
سالما بو درده منی
یار گؤرسون بیرده منی
نامرده مؤحتاج ائتمه
کس قوربان مرده منی
***
آی زامانا زامانا
اوخو قویدون کامانا
ائششک لر آرپا یئیر
آت حسرت دیر سامانا
***
سو گلدی داشا دَیدی
کیپریکلر قاشا دَیدی
بی وفا یار یولوندا
گول عومروم باشا دَیدی
***
اولدوز دؤنوب آی اولماز
یاز کئچمَسه یای اولماز
کؤنول سئون گؤزله
گؤزللیکده تای اولماز
***
سو ایچرم بارداقدان
اؤپوم قایماق دوداقدان
یاخین گله بیلمیرم
قادان آلیم اوزاقدان
***
اینجیدن بَیدی منی
سارالدان نَیدی منی
دوست بیلیب کؤنول وئردیم
پیس یئرده اَیدی منی
***
اکینی اکن بیلر
بئلینی بوکن بیلر
آیریلیق نئجه درددیر
گؤز یاشین توکن بیلر
***
ایکی قاشین آراسی
اوره یین وار یاراسی
عئشق اودونا یانماسین
هئچ آنانین بالاسی
***
آراز آخار یان وئرر
سسی منه جان وئرر
یارامی یاخشی باغلا
پیس باغلاسان قان وئرر
***
اوتورموشدوم اوتاق دا
نه حالدا نه داماقدا
بیر ناغافیل یئل اسدی
گول قالمادی بوداقدا
***
اوره کده یارا سیزلار
درد سیزلار ، یارا سیزلار
یارالینین دردینی
نه بیلر یاراسیزلار
***
آراز داشاندا ملر
کور قاووشاندا ملر
بالاسی اؤلموش جئیران
داغی آشاندا ملر
***
آراز آراز خان آراز
سلطان آراز ، خان آراز
قوی گئدیم یار گؤزله ییر
بس ندیر طوغیان آراز
***
اگر سئوسه ائل سنی
ییخا بیلمز سئل سنی
نامرده بویون اَیمه
قوی آپارسین سئل سنی
***
آغلارسام باشیم گئدر
دورسام یولداشیم گئدر
کئچمرم گؤزل یاردان
بیلسم کی باشیم گئدر
***
باغی گزدیم ازلدن
دسته توتدوم خزلدن
بیلسَیدیم وفا بودور
دوست اولمازدیم ازلدن
***
بو گلن جانان اولسون
دردیمه یانان اولسون
نادان دوست دان نه فایدا
دوشمنین قانان اولسون
***
خویا گل مرنده گل
گول لرین درنده گل
بیر گلدین خسته گؤردون
بیر ده جان وئرنده گل
***
تبریزین کوچه لری
بانلاییر بئچه لری
سنسیز گؤزوم یول گؤزلور
بو اوزون گئجه لری
***
بو داغلار قوشا داغلار
چاتیب باش باشا داغلار
نئجه دیر بیر آه چکه م
دؤنه سیز داغا داشلار
***
چای گلر آخار گئدر
یار اونا باخار گئدر
یاخشی لیق یاخشی قالار
یامانلیق چیخار گئدر
***
داغ باشیندا ایز اولماز
ایز اولسادا دوز اولماز
یارین بویو قیسادیر
گؤزل عئیب سیز اولماز
***
داغدان گل دوزه کهلیک
سوروش گل بیزه کهلیک
گؤزل لیک کی سنده وار
گلرسن گؤزه کهلیک
***
من عاشیقام هر آیلار
هر اولدوزلار ،هر آیلار
بوردا بیر گول بیتیبدی،
سوسوزوندان هارایلار.
***
من عاشیق گول آنباری،
گول اکدیم، گول ان باری،
هیجران قویماز گؤز آچام،
درد قویماز گولم باری.
***
گلين گئدک قوم باغيــــــــنا
سلام وئرک توپراغينا
يئددي دؤولت قوربان گَرک
آذربايجان توپراغیـــنا
***
ایکی گؤزلری آلا
آنانا دردین قالا
قیزیل گولون مثلینده
نه تئز سولدون آی بالا
***
حاجا گئدر حاجی لار
حقه یئتر حاجی لار
قارداش اؤلسه گؤز یاشین
آل قان ائدر باجی لار
***
آیریلمیسان یانیمدان
گؤزیاش گلیر قانیمدان
من بئله فیکر ائدیرم
روح آیریلیب جانیمدان
***
سسیمی ساللام باشا
سسیم دوشر داغ - داشا
هامیدان چوخ یانیقلی
باجی آغلار قارداشا
***
بایاتیلار باشلاندی
عئشق اورک دن
جوشلاندی آناما خبر وئرین
منیم تویوم باشلاندی
***
قوهوم اولدوم یادلارا
اؤز ائلیمه اولدوم یاد
هر دیله عالیم اولدوم
اؤز دیلیمده بی ساواد
***
آی تبریز اوجا تبریز
دونیادان قوجا تبریز
قوجاغیندا اوووننام
قوللارین آچا تبریز
***
گئجه کئچیر آی باتماز
تبریز یاتماییب یاتماز
بئله قهرمان شهر
تانری بیر ده یاراتماز
***
اوجا دیر باشین تبریز
نئچه دیر یاشین تبریز؟
سورمه دیر گؤزلریمه
تورپاغین – داشین تبریز .
***
اوزَرلیک سن هاواسان
مین بیر درده داواسان
درد قاپیدان گلنده سن
باجادان قووارسان
***
تبریزیم سینه سینه
گون دوشدو سینه سینه
ستار گوللـه سی دَیسین
دوشمنین سینه سینه .
***
عزیزنم یوزده وار
اللی ده وار یوز ده وار
اؤپمه لی دابان گؤردوم
توپورمه لی اوز ده وار .
***
قارانفیل آبی گَرک یار
یارین بابی گرک
ذرّه جه عئشق اولانین
دریاجا تابی گرک .
***
عزیزینم هارا وار
اوچ قانادلان ؛ هاراوار
یار باغریمین باشینی
گؤر یانمامیش هاراوار ؟
***
اووچو بره دن گلیر
داغدان دره دن گلیر
داغدا قار یوخ ،یاغیش یوخ
بس بو سئل هارادان گلیر ***
***
تبریز اوستو ماراغا
تئلیم گلمز داراغا
یار منی قوناق ائتمیش
بیرجه ایچیم عاراغا
***
ایگید گره ک آدلانا
آتین مینه آتلانا
مرد اودور دؤیوشده
هر یارایا قاتلانا
***
او یانا دؤندر منی
بو یانا دؤندر منی
ایستیرسن سئویندیره سن
تبریزه گؤندر منی.
***
تبریز اوستو گونئی دی
شیشه لر دولو مئی دی
یاردان بیر مکتوب گلیب
تامام آرزو گیلئی دی.
***
چای قیراغی بیچیلمز
سو دریندی کئچیلمز
منه دئییرلر یاردان کئچ
یار شیریندی کئچیلمز.
***
قیزیل گول پنجه – پنجه
کیم سنی ایستر منیمجه
شکیلینی ساللام کاغاذا
دولاندیررام یانیمجا.
***
قاشلارین قارا نئیلیم
وورموسان یارا نئیلیم
سالمیسان گیزلی درده
گَل ائیله چارا نئیلیم.
***
دامدان داما گلمیشم
یئر سالماغا گلمیشم
کورَکن باجیسی یام
آپارماغا گلمیشم.
***
چیخین چیخاق داملارا
یالواراق ایماملارا
سو سپک آینا توتاق
قارداش گلَن یوللارا.
***
چیخدیم داما دام گئتدی
اولدوز سایدیم اون یئددی
یاریم تازا گلمیشدی
شامین یئمه دی گئتدی.
***
عزیزیم گولو باغلار
لالاسی گولو باغلار
بایقوشا مسکن اولدو
نئیله ییم گولو باغلار.
***
عزیزیم آمان آللاه
قاشلاری کامان آللاه
دریادا پاییم قومدو
قورودا سامان آللاه.
***
من عاشیق یارادان وار
آی – گونو یارادان وار
اووچو یاراما دَیمه
منده هر یارادان وار.
***
عزیزیم قانلی قالا
قیرمیزی قانلی قالا
قورخورام گوللـه ده یه
من اؤلسم قانلی قالا.
***
آرمید کالدیر یئمک اولماز
هر سؤزو آچیب دئمک اولماز
آنلایانا بیرجه میلچک ده سازدیر
آنلامازا زیرنا – قاوال دا آزدیر.
***
منیم ائلیم آز آغلا
پاییز آغلا، یاز آغلا
آل قلمی الینه
دردیم دئییم یاز، آغلا.
***
آلما آتدیم نار گلدی
کؤینک کسدیم دار گلدی
قاپی یا کؤلگه دوشدو
دئدیم بس کی یار گلدی.
***
آغلارام اؤز گونومه
گولرم اؤز گونومه
فلک دوشسه الیمه
سالارام اؤز گونومه.
***
اوخشاسین دیلیم سنی
بؤیوتسون ائلیم سنی
مئیداندا آت اویناداندا
بیر ایگید بیلدیم سنی
***
ائلیم گونوم تالاندی
اوستونه اود قالاندی
یاد الیندن ائل کؤچدو
بیر داغا دالدالاندی.
***
بولبول قونار گوللره
قوربان شیرین دیللره
هامی ال بیر اولاندا،
یاغی نئیلر ائللره؟!
***
من عاشیق لالا یالقیز
گول قوشا لال یالقیز
قورخورام دوشم
اؤلم سئوگیلیم قالا یالقیز.
***
عزیزیم ارزوروما
بو یوللار گئدرارزوروما
ده وه سی اؤلموش عربم
دؤزَرم هر ظولوما.
***
آپاردی تاتار منی
قول ائدر ساتار منی
یاریم وفالی اولسا
آختارار تاپار منی.
***
عزیزیم وطن یاخشی
گئیمه یه کتان یاخشی
گزمه یه غریب اؤلکه
اؤلمه یه وطن یاخشی.
***
من عاشیقام یاز باغدا
آل قلمین یاز باغدا
یارا مئهمان اولایدیم
قیش اوتاقدا، یاز باغدا.
***
عزیزیم سونا قالسین
قوی سؤزوم سونا قالسین
اوخونو باغریما وور،
قوی گؤلده سونا قالسین!
***
عزیزیم من تانیشام
قان اودوب آغلامیشام
وفاسیز اینسانلارین،
الیندن دیغلامیشام.
***
عزیزینم، بو یولدان،
بو یول اوفوق، بو یول دان
عئشقه موبتلا کؤنلوم،
دؤنن دئییل بو یولدان.
***
عاشیق گلیر سازی وار
غمزه سی وار، نازی وار
هر باهارین بیر قیشی
هرقیشین بیر یازی وار.
***
عزیزیم تورانا گل،
آللاها، ایمانا گل!
بیرلیک، قووّت ایستَسَن،
ایسلاما، قورآنا گل!
***
عزیزینم باکییا،
قوربان اولوم باکییا.
اوغول سارای، قیز قالا،
سیپر اولوب باکییا.
***
عزیزینم گنجه ده،
نه لر گؤردوم گنجه ده،
جاواد خانین نسلی تک،
غئیرت گؤردوم گنجه ده.
***
عزیزینم قاراباغ،
اورکلرده قارا داغ.
سنی یاددان قورتارار،
اوغوللارین قاراباغ!
***
عزیزینم شکی یه،
گلین باخین شکی یه!
بؤیوک بیر ایز قویوبدور،
شکی خانی شکی یه.
***
عزیزینم خاچمازا،
بیر یول گئدیر خاچمازا.
حسرت قالماز هئی گئدر،
اوغوللاری خاچمازا.
***
عزیزینم سالیانا،
ال ساللایین سالیانا.
ائی قارداشیم،ائی باجیم!
هردن منی سال یادا!
***
عزیزیم گورانبویا،
گل گئدک گورانبویا!
تورپاغی گتیر جانا!
عالملری گول بویا!
***
عزیزینم شمکیره،
یول سال، گل بیر شمکیره!
بول- بول نئعمت گؤتوروب،
ساغ اول دئ بیر شمکیره!
***
عزیزیم قازاغا گل،
کئچ بیز، قازاغا گل!
ساز، صؤحبتین مئحکانی،
دامجیلی بولاغا گل.
***
عزیزیم آغستافا،
گل بری باخا-باخا!
گؤزللری ناز ائدر،
یاندیریب یاخا- یاخا!
***
عزیزیم گده بَیی،
گل گؤر بیر گده بَیی!
واری چوخ اولان زامان،
گؤز توتار گده بَیی!
***
عزیزیم توووز ساری،
گول ساری، توووز ساری.
بو یئرین حسرتیله،
بویلاندیم توووز ساری.
***
عزیزیم تبریزده یم،
بیر باغلی قفسده یم.
آزادلیق نه، بیلمیرم،
هله ده حسرتده یم.
***
عزیزیم ایستانبولا،
گئل گئدک ایستانبولا!
غربل شرقین بیرلیگی،
کؤرپودور ایستانبولا.
***
عزیزیم آنکارادا،
بیرلیک وار آنکارادا.
تورکیه نین اوره یی،
گؤزو وار آنکارادا.
***
میرزه علی معجز شبیستری دن بیر بایاتی:
من گئدیرم مرنده
تاماشادی گلنده
بیزیم میللت یوخلاییب
آییلاجاق اؤلنده.
وبلاگ اسفستان
روستای تاریخی اسفستان